‘ശ്വാസമെടുക്കുക, 10 വരെ എണ്ണുക, പിന്നെ മാത്രം പ്രതികരിക്കുക’; ദേഷ്യത്തിനു പിന്നിലെ ന്യൂറോസയൻസ് അറിയാം The Neuroscience of Anger
കോപമുണ്ടാകുമ്പോൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ സംഭവിക്കുന്ന ന്യൂറോസയൻസ് വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്ന ലേഖനമാണിത്. ഒരു ഭീഷണിയോ അനീതിയോ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തലച്ചോറിലെ അമിഗ്ഡാല സജീവമാകുകയും ശാരീരിക പ്രതികരണങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും, അതേസമയം ചിന്തിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രീഫ്രോന്റൽ കോർട്ടക്സിന്റെ പ്രവർത്തനം താൽക്കാലികമായി കുറയുകയും ചെയ്യും. ഇതുമൂലമാണ് കോപത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ നാം ആലോചിക്കാതെ സംസാരിക്കുകയോ പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ, ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം പലപ്പോഴും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓർമ്മിക്കാവുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാം. അതുകൊണ്ട്, കോപം വരുമ്പോൾ ഒരു 'ബ്രെയിൻ ബ്രേക്ക്' എടുത്ത്, ഒരു നിമിഷം നിർത്തുകയും ആഴത്തിൽ ശ്വാസമെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായി പ്രതികരിക്കാൻ സഹായിക്കും. കോപം എല്ലായ്പ്പോഴും മോശമല്ല, അനീതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും അതിരുകൾ വ്യക്തമാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ, അമിതമായ കോപം ശരീരത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും. അതിനാൽ, കോപത്തെ തിരിച്ചറിയാനും അതിൻ്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കാനും ആരോഗ്യകരമായി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ശ്രമിക്കുക, എന്നാൽ കോപം നമ്മളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുകയാണ് പ്രധാനം.
കോപമുണ്ടാകുമ്പോൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ സംഭവിക്കുന്ന ന്യൂറോസയൻസ് വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്ന ലേഖനമാണിത്. ഒരു ഭീഷണിയോ അനീതിയോ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തലച്ചോറിലെ അമിഗ്ഡാല സജീവമാകുകയും ശാരീരിക പ്രതികരണങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും, അതേസമയം ചിന്തിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രീഫ്രോന്റൽ കോർട്ടക്സിന്റെ പ്രവർത്തനം താൽക്കാലികമായി കുറയുകയും ചെയ്യും. ഇതുമൂലമാണ് കോപത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ നാം ആലോചിക്കാതെ സംസാരിക്കുകയോ പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ, ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം പലപ്പോഴും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓർമ്മിക്കാവുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാം. അതുകൊണ്ട്, കോപം വരുമ്പോൾ ഒരു 'ബ്രെയിൻ ബ്രേക്ക്' എടുത്ത്, ഒരു നിമിഷം നിർത്തുകയും ആഴത്തിൽ ശ്വാസമെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായി പ്രതികരിക്കാൻ സഹായിക്കും. കോപം എല്ലായ്പ്പോഴും മോശമല്ല, അനീതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും അതിരുകൾ വ്യക്തമാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ, അമിതമായ കോപം ശരീരത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും. അതിനാൽ, കോപത്തെ തിരിച്ചറിയാനും അതിൻ്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കാനും ആരോഗ്യകരമായി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ശ്രമിക്കുക, എന്നാൽ കോപം നമ്മളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുകയാണ് പ്രധാനം.
കോപമുണ്ടാകുമ്പോൾ നമ്മുടെ തലച്ചോറിൽ സംഭവിക്കുന്ന ന്യൂറോസയൻസ് വളരെ ലളിതമായി വിശദീകരിക്കുന്ന ലേഖനമാണിത്. ഒരു ഭീഷണിയോ അനീതിയോ തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ തലച്ചോറിലെ അമിഗ്ഡാല സജീവമാകുകയും ശാരീരിക പ്രതികരണങ്ങൾ വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യും, അതേസമയം ചിന്തിച്ച് തീരുമാനമെടുക്കാൻ സഹായിക്കുന്ന പ്രീഫ്രോന്റൽ കോർട്ടക്സിന്റെ പ്രവർത്തനം താൽക്കാലികമായി കുറയുകയും ചെയ്യും. ഇതുമൂലമാണ് കോപത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ നാം ആലോചിക്കാതെ സംസാരിക്കുകയോ പ്രവർത്തിക്കുകയോ ചെയ്യുന്നത്. എന്നാൽ, ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം പലപ്പോഴും ജീവിതകാലം മുഴുവൻ ഓർമ്മിക്കാവുന്ന പ്രശ്നങ്ങളിലേക്ക് നയിക്കാം. അതുകൊണ്ട്, കോപം വരുമ്പോൾ ഒരു 'ബ്രെയിൻ ബ്രേക്ക്' എടുത്ത്, ഒരു നിമിഷം നിർത്തുകയും ആഴത്തിൽ ശ്വാസമെടുക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായി പ്രതികരിക്കാൻ സഹായിക്കും. കോപം എല്ലായ്പ്പോഴും മോശമല്ല, അനീതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യാനും അതിരുകൾ വ്യക്തമാക്കാനും ഇത് സഹായിക്കും. എന്നാൽ, അമിതമായ കോപം ശരീരത്തെയും ബന്ധങ്ങളെയും പ്രതികൂലമായി ബാധിക്കും. അതിനാൽ, കോപത്തെ തിരിച്ചറിയാനും അതിൻ്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കാനും ആരോഗ്യകരമായി പ്രകടിപ്പിക്കാനും ശ്രമിക്കുക, എന്നാൽ കോപം നമ്മളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അനുവദിക്കാതിരിക്കുകയാണ് പ്രധാനം.
“ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം… നമ്മളെ നമ്മളല്ലാതാക്കുന്നത് എന്തുകൊണ്ട്?”
കോപത്തിൽ പറയുന്ന ചില വാക്കുകൾ…
ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ നമ്മൾ ഒരിക്കലും പറയില്ല. ആ നിമിഷം തലച്ചോറിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
ദേഷ്യത്തിന്റെ പിന്നിലെ ന്യൂറോസയൻസ് മനസ്സിലാക്കാം.
***
“ഞാൻ അങ്ങനെ പറയാൻ ഉദ്ദേശിച്ചില്ല…”
“പക്ഷേ അന്ന് എനിക്ക് ഭയങ്കര ദേഷ്യമായിരുന്നു…”
ഇത് നമ്മളിൽ പലരും പിന്നീട് പറഞ്ഞിട്ടുള്ള വാക്കുകളല്ലേ?
ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം…
ഒരു വാക്ക്.
ഒരു തീരുമാനം.
ഒരു ഫോൺ കോൾ.
ഒരു മെസേജ്.
പിന്നീട് മണിക്കൂറുകളോ… ദിവസങ്ങളോ… ചിലപ്പോൾ വർഷങ്ങളോ പശ്ചാത്തപിക്കേണ്ടി വന്നേക്കാം. പക്ഷേ ആ നിമിഷത്തിൽ നമ്മുടെ തലച്ചോറിനുള്ളിൽ എന്താണ് സംഭവിക്കുന്നത്?
കോപം വരുമ്പോൾ തലച്ചോർ “അപകടാവസ്ഥയിലേക്ക്” മാറുമോ?
ഒരു സാഹചര്യം ഭീഷണിയായോ, അപമാനമായോ, അനീതിയായോ നാം തിരിച്ചറിയുമ്പോൾ, തലച്ചോറിലെ അമിഗ്ഡാല (Amygdala) വളരെ വേഗത്തിൽ പ്രതികരിക്കാം.
തുടർന്ന് ഓട്ടോണമിക് നാഡീവ്യവസ്ഥ (Autonomic Nervous System) സജീവമാകുന്നു.
ഹൃദയമിടിപ്പ് കൂടാം.
ശ്വാസോച്ഛ്വാസം വേഗത്തിലാകാം.
ശരീരം കൂടുതൽ ജാഗ്രതയിലാകാം.
അതേസമയം, ചിന്തിച്ച് വിലയിരുത്താനും പ്രതികരണങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കാനും സഹായിക്കുന്ന പ്രീഫ്രോന്റൽ കോർട്ടക്സ് (Prefrontal Cortex)-ന്റെ നിയന്ത്രണം ശക്തമായ വികാരാവസ്ഥയിൽ താൽക്കാലികമായി കുറയാം.
അപ്പോൾ…
ചിന്തിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് പ്രതികരണം.
വാക്കുകൾ വരുന്നതിന് മുമ്പ് വികാരം.
തീരുമാനത്തിന് മുമ്പ് കോപം.
അതുകൊണ്ടാണ് കോപത്തിന്റെ ചൂടിൽ, ശാന്തമായിരിക്കുമ്പോൾ ഒരിക്കലും പറയുകയോ ചെയ്യുകയോ ചെയ്യാത്ത കാര്യങ്ങൾ നമ്മളിൽ നിന്ന് പുറത്തുവരുന്നത്.
കോപത്തിന്റെ വില ചിലപ്പോൾ കോപത്തേക്കാൾ വലുതാണ്…
ഒരു നിമിഷത്തെ കോപത്തിൽ…
• ശബ്ദം ഉയർത്താം
• ഏറ്റവും വേദനിപ്പിക്കുന്ന വാക്ക് തന്നെ തിരഞ്ഞെടുക്കാം
• ആലോചിക്കാതെ തീരുമാനമെടുക്കാം
• ഒരു സന്ദേശം അയച്ചിട്ട് പിന്നീട് പശ്ചാത്തപിക്കാം
• പ്രിയപ്പെട്ട ഒരാളെ അകറ്റാം
• വർഷങ്ങളായി പണിതെടുത്ത ബന്ധത്തിൽ വിള്ളൽ ഉണ്ടാക്കാം
വാക്കുകൾ തിരിച്ചെടുക്കാൻ കഴിയില്ല.
പക്ഷേ പ്രതികരിക്കുന്നതിന് മുമ്പ് നമുക്ക് ഒരു നിമിഷം നിർത്താൻ കഴിയും.
അടുത്ത തവണ കോപം ഉയരുമ്പോൾ… ഒരു “ബ്രെയിൻ ബ്രേക്ക്"(Brain Break) എടുക്കൂ.
കോപം ഉയരുമ്പോൾ — STOP.
നിൽക്കുക.
മാറിനിൽക്കുക.
ശ്വാസം ആഴത്തിൽ എടുക്കുക.
10 വരെ എണ്ണുക.
പിന്നെ മാത്രം പ്രതികരിക്കുക.
ഈ ചെറിയ ഇടവേള പ്രശ്നം മാന്ത്രികമായി പരിഹരിക്കില്ല. പക്ഷേ വികാരത്തിനും പ്രതികരണത്തിനുമിടയിൽ ഒരു ഇടവേള നൽകുന്നത്, കൂടുതൽ നിയന്ത്രിതമായി പ്രതികരിക്കാൻ സഹായിച്ചേക്കാം.
കോപം എല്ലാം മോശമാണോ? ഇല്ല.
ഉചിതമായ കോപം (Reasonable Anger) ഒരു സ്വാഭാവിക മനുഷ്യവികാരമാണ്.
അനീതി, അപമാനം, അതിരുകൾ ലംഘിക്കൽ തുടങ്ങിയ സാഹചര്യങ്ങളിൽ കോപം തോന്നുന്നത് നമ്മുടെ വികാരങ്ങളും അതിരുകളും പ്രകടിപ്പിക്കുന്നതിനുള്ള ഒരു മാർഗമാണ്.
“ഇത് എനിക്ക് അംഗീകരിക്കാനാവില്ല” എന്ന് മറ്റുള്ളവരെ അറിയിക്കാനും, പ്രശ്നങ്ങളെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കാനും, ആവശ്യമായ മാറ്റങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെടാനും ആരോഗ്യകരമായി പ്രകടിപ്പിക്കുന്ന കോപം സഹായിക്കാം.
പ്രശ്നം കോപം വരുന്നതിലല്ല…
കോപം എത്രത്തോളം ശക്തമാണ്, എത്രത്തോളം ഇടയ്ക്കിടെ വരുന്നു, എങ്ങനെ പ്രകടിപ്പിക്കുന്നു എന്നതിലാണ്.
അമിതമായ കോപം ശരീരത്തെയും ബാധിക്കാം
തുടർച്ചയായതും ശക്തവുമായ കോപവും സമ്മർദ്ദപ്രതികരണവും ശരീരത്തിലെ സ്ട്രെസ് ഹോർമോണുകളെയും (Stress Hormones) ഹൃദയ-രക്തക്കുഴൽ സംവിധാനത്തെയും ബാധിക്കാം.
ദീർഘകാലമായി നിയന്ത്രിക്കപ്പെടാത്ത കോപം ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദ്ദം (Hypertension), ഹൃദയ-രക്തക്കുഴൽ രോഗങ്ങൾ (Cardiovascular Disease), ഹൃദയാഘാതം (Heart Attack), സ്ട്രോക്ക് (Stroke) എന്നിവയുടെ അപകടസാധ്യതയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടതായി പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
അതുപോലെ, സ്ഥിരമായ കോപവും സമ്മർദ്ദവും ഉറക്കപ്രശ്നങ്ങൾ, തലവേദന, ദഹനസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവയുമായും ബന്ധപ്പെട്ടേക്കാം.
അതുകൊണ്ട് സന്ദേശം “കോപിക്കരുത്” എന്നതല്ല.
കോപത്തെ തിരിച്ചറിയുക.
അതിന്റെ കാരണം മനസ്സിലാക്കുക.
ആവശ്യമെങ്കിൽ ആരോഗ്യകരമായി പ്രകടിപ്പിക്കുക.
പക്ഷേ അത് നമ്മളെ നിയന്ത്രിക്കാൻ അനുവദിക്കരുത്.
ഒടുവിൽ ഒരു ചോദ്യം…
കോപത്തിന്റെ നിമിഷത്തിൽ നമ്മൾ പറയുന്നത് യഥാർത്ഥത്തിൽ “നമ്മൾ” തന്നെയാണോ?
ഒരുപക്ഷേ ആ നിമിഷത്തിൽ വികാരമാണ് നമ്മളെ നയിക്കുന്നത്.
പക്ഷേ…
അടുത്ത നിമിഷത്തിൽ എങ്ങനെ പ്രതികരിക്കണമെന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാനുള്ള കഴിവ് നമ്മിൽ തന്നെയുണ്ട്.
“കോപം കാണിക്കാതിരിക്കുക എന്നതല്ല നിയന്ത്രണം. കോപം വന്നാലും അതിനെ എങ്ങനെ പ്രകടിപ്പിക്കണമെന്ന് തിരഞ്ഞെടുക്കാനാകുന്നതാണ് നിയന്ത്രണം.”
ഒരു നിമിഷത്തെ കോപം… ഒരു ജീവിതകാലത്തെ ബന്ധം തകർക്കാതിരിക്കട്ടെ.
തലച്ചോറിനെ മനസ്സിലാക്കുമ്പോൾ…
നമ്മളെയും മനസ്സിലാക്കാം.
എഴുത്ത്: Dr Arun Oommen, Neurosurgeon