കുടുംബത്തിൽ സ്ട്രോക്ക് വന്നിട്ടുണ്ടോ? അടുത്ത ഇര നിങ്ങളാകരുത്..! ജനിതക സാധ്യതയെ മാറ്റാനാവില്ലായിരിക്കാം. പക്ഷേ, സ്ട്രോക്കിന്റെ അപകടസാധ്യത കുറയ്ക്കാൻ നമുക്ക് എന്തൊക്കെ ചെയ്യാനാകും? സ്ട്രോക്കിനെ പ്രതിരോധിക്കാൻ ഇന്നുതന്നെ തുടങ്ങേണ്ട 10 കാര്യങ്ങൾ!
***
ഇത് ഭയപ്പെടാനുള്ള ചോദ്യമല്ല; ഇന്ന് തന്നെ നിങ്ങളുടെ ആരോഗ്യശീലങ്ങൾ വിലയിരുത്താനുള്ള ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്.
അച്ഛനോ അമ്മയ്ക്കോ സഹോദരങ്ങൾക്കോ സ്ട്രോക്ക് വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ, നിങ്ങളുടെ സ്ട്രോക്ക് സാധ്യതയും വിലയിരുത്തേണ്ടതുണ്ട്. പ്രത്യേകിച്ച് കുടുംബാംഗങ്ങൾക്ക് ചെറുപ്രായത്തിൽ സ്ട്രോക്ക് വന്നിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ കൂടുതൽ ശ്രദ്ധ ആവശ്യമാണ്. ജനിതക ഘടകങ്ങൾക്കൊപ്പം ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, പ്രമേഹം, കൊളസ്ട്രോൾ, പുകവലി തുടങ്ങിയ പൊതുവായ അപകടഘടകങ്ങളും സ്ട്രോക്കിന്റെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം.
കുടുംബചരിത്രം നിങ്ങളുടെ വിധിയല്ല; പക്ഷേ അവഗണിക്കരുതാത്ത ഒരു മുന്നറിയിപ്പാണ്. സ്ട്രോക്ക് മൂലം ഒരാൾക്ക് നടക്കാനും സംസാരിക്കാനും സ്വയം ഭക്ഷണം കഴിക്കാനും ദൈനംദിന കാര്യങ്ങൾ ചെയ്യാനുമുള്ള കഴിവുകൾ നഷ്ടപ്പെട്ടേക്കാം. പ്രായമായവരിൽ ദീർഘകാല വൈകല്യത്തിന് കാരണമാകുന്ന പ്രധാന രോഗങ്ങളിലൊന്നാണ് സ്ട്രോക്ക്.
എന്നാൽ അപകടഘടകങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ശ്രമങ്ങൾ വാർധക്യത്തിൽ മാത്രം തുടങ്ങിയാൽ പോരാ — ചെറുപ്പത്തിൽത്തന്നെ ആരോഗ്യകരമായ ജീവിതശൈലി ശീലമാക്കണം.
സ്ട്രോക്കിന്റെ സാധ്യത കുറയ്ക്കാൻ ശാസ്ത്രീയമായി തെളിയിക്കപ്പെട്ട 10 ജീവിതശൈലി മാറ്റങ്ങൾ
സ്ട്രോക്കിന്റെ എല്ലാ കാരണങ്ങളും നമുക്ക് നിയന്ത്രിക്കാനാവില്ല. എന്നാൽ ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, പുകവലി, പ്രമേഹം, ഉയർന്ന കൊളസ്ട്രോൾ, ശാരീരിക നിഷ്‌ക്രിയത്വം തുടങ്ങിയ അപകടഘടകങ്ങൾ നിയന്ത്രിക്കുന്നതിലൂടെ സ്ട്രോക്കിന്റെ സാധ്യത ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാം.
1. രക്തസമ്മർദം നിയന്ത്രിക്കുക
ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം ഇസ്‌കീമിക് സ്ട്രോക്കിന്റെയും (Ischaemic Stroke) മസ്തിഷ്കത്തിലെ രക്തസ്രാവത്തിന്റെയും (Haemorrhagic Stroke) പ്രധാന അപകടഘടകമാണ്. ലക്ഷണങ്ങളില്ലെങ്കിലും ബി.പി. പരിശോധിക്കുക. ഉയർന്ന ബി.പി. ഉണ്ടെങ്കിൽ ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം ചികിത്സ സ്വീകരിച്ച് നിയന്ത്രണത്തിലാക്കുക.
2. ആരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണക്രമം പിന്തുടരുക
പച്ചക്കറികൾ, പഴങ്ങൾ, പയർവർഗങ്ങൾ, മുഴുധാന്യങ്ങൾ, നട്സ്, അനുയോജ്യമായ അളവിൽ മത്സ്യം എന്നിവ ഉൾപ്പെടുത്തുക. ഉപ്പ്, പഞ്ചസാര, സംസ്കരിച്ച ഭക്ഷണം, പൂരിത കൊഴുപ്പ്, ട്രാൻസ് ഫാറ്റ് എന്നിവ കുറയ്ക്കുക.
DASH diet , മെഡിറ്ററേനിയൻ ഭക്ഷണരീതികൾ (Mediterranean Diet) ഹൃദയാരോഗ്യത്തിനും ബി.പി. നിയന്ത്രണത്തിനും സഹായകരമാണ്.
3. ക്രമമായി വ്യായാമം ചെയ്യുക
ആഴ്ചയിൽ കുറഞ്ഞത് 150 മിനിറ്റ് മിതമായ എയറോബിക് വ്യായാമം (ഉദാ: വേഗത്തിലുള്ള നടത്തം) അല്ലെങ്കിൽ 75 മിനിറ്റ് തീവ്രമായ വ്യായാമം ലക്ഷ്യമിടുക. ദീർഘനേരം തുടർച്ചയായി ഇരിക്കുന്നത് കുറയ്ക്കുകയും ആരോഗ്യസ്ഥിതിക്കനുസരിച്ച് വ്യായാമം തിരഞ്ഞെടുക്കുകയും ചെയ്യുക.
4. അമിതവണ്ണവും വയറിലെ കൊഴുപ്പും കുറയ്ക്കുക
അമിതവണ്ണം പ്രമേഹം, ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, ഇൻസുലിൻ പ്രതിരോധം, രക്തത്തിലെ കൊഴുപ്പിന്റെ അസന്തുലിതാവസ്ഥ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. ആരോഗ്യകരമായ ശരീരഭാരം നിലനിർത്തുകയും അരക്കെട്ടിലെ കൊഴുപ്പ് കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുക. ക്രമേണ കൈവരിക്കുന്ന ശരീരഭാരക്കുറവ് ദീർഘകാല ആരോഗ്യത്തിന് ഗുണകരമാണ്.
5. പുകവലിയും പുകയിലയും പൂർണമായി ഒഴിവാക്കുക
പുകവലി രക്തക്കുഴലുകളുടെ ആന്തരിക പാളിക്ക് കേടുവരുത്തുകയും രക്തം കട്ടപിടിക്കാനും രക്തക്കുഴലുകൾ ചുരുങ്ങാനും സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. പുകവലി നിർത്തുന്നത് ഏത് പ്രായത്തിലും പ്രയോജനകരമാണ്. മറ്റുള്ളവരുടെ പുക ശ്വസിക്കുന്നതും ഒഴിവാക്കുക.
6. മതിയായ ഉറക്കം ഉറപ്പാക്കുക
മിക്ക മുതിർന്നവർക്കും ദിവസവും 7–9 മണിക്കൂർ ഉറക്കം ആവശ്യമാണ്. ഉറക്കത്തിനിടെ ശ്വാസം ആവർത്തിച്ച് നിലയ്ക്കുന്ന ഒബ്‌സ്ട്രക്റ്റീവ് സ്ലീപ് അപ്നിയ (Obstructive Sleep Apnoea) ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം, ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, സ്ട്രോക്ക് എന്നിവയ്ക്കുള്ള സാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം.
ഉച്ചത്തിലുള്ള കൂർക്കംവലി, ഉറക്കത്തിനിടെ ശ്വാസം നിലയ്ക്കുന്നത്, പകൽ അമിതമായ ഉറക്കം എന്നിവ അനുഭവപ്പെടുന്നുണ്ടെങ്കിൽ വൈദ്യപരിശോധന തേടുക.
7. പ്രമേഹവും കൊളസ്ട്രോളും നിയന്ത്രിക്കുക
പ്രമേഹം രക്തക്കുഴലുകൾക്ക് ദീർഘകാല കേടുപാടുകൾ വരുത്തി സ്ട്രോക്കിന്റെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കുന്നു. ആവശ്യാനുസരണം ഗ്ലൂക്കോസ്, HbA1c, ലിപിഡ് പ്രൊഫൈൽ എന്നിവ പരിശോധിക്കുക. ഭക്ഷണം, വ്യായാമം, ആവശ്യമായ മരുന്നുകൾ എന്നിവയിലൂടെ പ്രമേഹവും കൊളസ്ട്രോളും നിയന്ത്രിക്കുക. സ്റ്റാറ്റിൻ (Statin) പോലുള്ള മരുന്നുകൾ ആവശ്യമാണോ എന്ന് ഡോക്ടർ തീരുമാനിക്കണം.
8. മാനസിക സമ്മർദം നിയന്ത്രിക്കുക
ദീർഘകാല സമ്മർദം ഉറക്കക്കുറവ്, ഉയർന്ന ബി.പി., അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണശീലങ്ങൾ എന്നിവയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കാം. വിശ്രമം, ധ്യാനം, വ്യായാമം, സാമൂഹിക ബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് പ്രാധാന്യം നൽകുക. സമ്മർദനിയന്ത്രണം മാത്രം സ്ട്രോക്ക് തടയുമെന്ന് ഉറപ്പില്ലെങ്കിലും സമഗ്രമായ ഹൃദയ-മസ്തിഷ്കാരോഗ്യത്തിന് ഇത് സഹായകരമാണ്.
9. മദ്യപാനം ഒഴിവാക്കുകയോ പരിമിതപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്യുക
അമിതമായ മദ്യപാനം ഉയർന്ന ബി.പി., ഹൃദയമിടിപ്പിലെ ക്രമക്കേടുകൾ (Atrial Fibrillation), സ്ട്രോക്ക് എന്നിവയുടെ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം. മദ്യം കഴിക്കാത്തവർ ആരോഗ്യഗുണങ്ങൾക്കായി തുടങ്ങേണ്ടതില്ല. ഉപയോഗിക്കുന്നവർ അത് ഒഴിവാക്കുന്നതോ കുറയ്ക്കുന്നതോ പരിഗണിക്കുക.
10. കുടുംബചരിത്രം വിലയിരുത്തുക
അച്ഛൻ, അമ്മ, സഹോദരങ്ങൾ തുടങ്ങിയ അടുത്ത ബന്ധുക്കൾക്ക് സ്ട്രോക്ക് ഉണ്ടായിട്ടുണ്ടെങ്കിൽ ഡോക്ടറുമായി ചർച്ച ചെയ്യുക. പ്രത്യേകിച്ച് 50 വയസ്സിന് മുമ്പുള്ള സ്ട്രോക്ക് അല്ലെങ്കിൽ ഒന്നിലധികം അടുത്ത ബന്ധുക്കളിൽ സ്ട്രോക്കിന്റെ ചരിത്രം ഉണ്ടെങ്കിൽ കൂടുതൽ പരിശോധന ആവശ്യമായേക്കാം. ജനിതക ഘടകങ്ങൾ, അപൂർവ രക്തം കട്ടപിടിക്കൽ രോഗങ്ങൾ, ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ എന്നിവ സാഹചര്യത്തിനനുസരിച്ച് വിലയിരുത്താം. പരിശോധനയും പ്രതിരോധചികിത്സയും വ്യക്തിഗത അപകടസാധ്യതയെ അടിസ്ഥാനമാക്കിയായിരിക്കണം.
പ്രധാന മുന്നറിയിപ്പ്
സ്ട്രോക്ക് തടയാൻ സ്വമേധയാ ആസ്പിരിൻ (Aspirin) തുടങ്ങരുത്. എല്ലാവർക്കും ഇത് അനുയോജ്യമല്ല; ചിലരിൽ രക്തസ്രാവ സാധ്യത വർധിപ്പിക്കാം. ഡോക്ടറുടെ നിർദേശപ്രകാരം മാത്രം ഉപയോഗിക്കുക.
ഓർക്കുക
ജീവിതശൈലി മാറ്റങ്ങൾ സ്ട്രോക്കിന്റെ സാധ്യത കുറയ്ക്കുമെങ്കിലും പൂർണമായ സംരക്ഷണം ഉറപ്പാക്കില്ല. കുടുംബ ചരിത്രമുള്ളവർ നേരത്തേ പരിശോധന നടത്തി വ്യക്തിഗത അപകടസാധ്യത വിലയിരുത്തുന്നത് പ്രധാനമാണ്.
യുവാക്കളിൽ സ്ട്രോക്ക് വർധിക്കുന്നതെന്തുകൊണ്ട്?
ഒരു കാലത്ത് പ്രായമായവരുടെ രോഗമായി മാത്രം പലരും കരുതിയിരുന്ന സ്ട്രോക്ക് ഇന്ന് ചെറുപ്പക്കാരിലും കാണപ്പെടുന്നു. ഉയർന്ന രക്തസമ്മർദം തിരിച്ചറിയാതെ പോകുന്നത്, ചെറുപ്രായത്തിലെ പ്രമേഹം, അമിതവണ്ണം, വ്യായാമക്കുറവ്, പുകവലി, മയക്കുമരുന്ന് അടിമത്തം, ഉറക്കക്കുറവ്, അനാരോഗ്യകരമായ ഭക്ഷണശീലം എന്നിവ ഇതിൽ പ്രധാന പങ്കുവഹിക്കുന്നു. ചിലരിൽ ഹൃദയസംബന്ധമായ പ്രശ്നങ്ങൾ, രക്തം കട്ടപിടിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട രോഗങ്ങൾ, അപൂർവമായ ജനിതക ഘടകങ്ങൾ എന്നിവയും കാരണമാകാം.
എന്നാൽ യുവാക്കളിലെ എല്ലാ സ്ട്രോക്കുകൾക്കും ഒരേ കാരണമല്ല; എല്ലാ പ്രദേശങ്ങളിലും ഒരേ തോതിൽ വർധനയുണ്ടെന്ന് പറയാനും കഴിയില്ല.
“എനിക്ക് പ്രായം കുറവാണ്, അതിനാൽ സ്ട്രോക്ക് വരില്ല” എന്ന ധാരണ അപകടകരമാണ്.
സ്ട്രോക്കിന്റെ ലക്ഷണങ്ങൾ തിരിച്ചറിയുക
B – Balance: പെട്ടെന്ന് ബാലൻസ് നഷ്ടപ്പെടുക.
E – Eyes: പെട്ടെന്ന് കാഴ്ചയിൽ മാറ്റമുണ്ടാകുക.
F – Face: മുഖം ഒരു വശത്തേക്ക് കോടുക.
A – Arms: ഒരു കൈയ്ക്കോ കാലിനോ പെട്ടെന്ന് ബലക്കുറവ് വരിക.
S – Speech: സംസാരം കുഴയുക അല്ലെങ്കിൽ സംസാരിക്കാൻ കഴിയാതിരിക്കുക.
T – Time: ഉടൻ അടിയന്തര ചികിത്സ തേടുക.
ലക്ഷണങ്ങൾ ഏതാനും മിനിറ്റിനുള്ളിൽ മാറിയാലും അവഗണിക്കരുത്. സ്വയം വാഹനം ഓടിച്ച് ആശുപത്രിയിൽ പോകുന്നതിനുപകരം ആംബുലൻസിന്റെ സഹായം തേടുക. ചികിത്സ വൈകുന്നത് സ്ഥിരമായ വൈകല്യത്തിനോ മരണത്തിനോ കാരണമാകാം. കുടുംബത്തിൽ സ്ട്രോക്ക് ചരിത്രമുള്ളവർ ഉടനടി ആരോഗ്യപരിശോധനയും ജീവിതശൈലി മാറ്റങ്ങളും ആരംഭിക്കുക.
കടപ്പാട്: Dr Arun Oommen, Neurosurgeon