സ്നേഹമാണോ… അതോ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയത്തിൽ പണിത തടവറയോ?
ഒരു മറുപടി വൈകിയാൽ ആധി, പങ്കാളിയുടെ സ്വാതന്ത്ര്യത്തിൽ അസൂയ, ഓരോ നിമിഷവും ഉറപ്പുതേടൽ… സ്നേഹത്തിന്റെ പേരിൽ വളരുന്ന അമിത ഉടമസ്ഥതാബോധം (Possessiveness) ഒരു ബന്ധത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കുന്നു?
“എന്തുകൊണ്ട് എന്റെ സന്ദേശത്തിന് മറുപടിയില്ല?”
“ഓൺലൈനിലുണ്ടായിട്ടും എന്നോട് സംസാരിച്ചില്ലല്ലോ!”
“എന്നെ സ്നേഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ എനിക്കായി സമയം കണ്ടെത്തിക്കൂടേ?”
പങ്കാളിയുടെ മറുപടി വൈകുമ്പോൾ അസ്വസ്ഥതയും, ഫോൺ എടുത്തില്ലെങ്കിൽ പരിഭ്രാന്തിയും, സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കുമ്പോൾ അസൂയയും തോന്നാറുണ്ടോ?
മനസ്സ് വീണ്ടും വീണ്ടും ഉറപ്പുതേടുന്നുണ്ടോ?
“നിനക്ക് എന്നെ ഇപ്പോഴും ഇഷ്ടമാണല്ലോ? നീ എന്നെ വിട്ടുപോകില്ലല്ലോ?”
ഇതിനു പിന്നിൽ സ്നേഹം മാത്രമല്ല; ചിലപ്പോൾ നഷ്ടപ്പെടുമെന്ന ഭയമാണ് കൂടുതൽ ശക്തമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
സ്നേഹം എപ്പോൾ നിയന്ത്രണമായി മാറുന്നു?
ഒരാളെ സ്നേഹിക്കുന്നത് അടുപ്പം ആഗ്രഹിക്കലാണ്; അയാളുടെ സമയവും ശ്രദ്ധയും മുഴുവൻ സ്വന്തമാക്കലല്ല.
സ്നേഹം അടുപ്പം ആഗ്രഹിക്കുന്നു. ഉടമസ്ഥബോധം നിയന്ത്രണം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഓരോ വിളിക്കും ഉടൻ മറുപടി വേണം. എവിടെയാണ്, ആരുടെ കൂടെയാണ് എന്നെല്ലാം അറിയണം. പങ്കാളിയുടെ സുഹൃത്തുക്കളെയും താൽപര്യങ്ങളെയും സ്വകാര്യതയെയും അംഗീകരിക്കാനാകാതെ വരുമ്പോൾ സ്നേഹം നിയന്ത്രണമായി മാറുന്നു.
ഒരു മറുപടി വൈകിയാൽ മനസ്സ് എന്തുകൊണ്ട് പരിഭ്രാന്തമാകുന്നു?
ഇതിനു പിന്നിലെ കാരണങ്ങളിലൊന്നാണ് ഉത്കണ്ഠ നിറഞ്ഞ അടുപ്പശൈലി (Anxious Attachment).
ബാല്യകാല അനുഭവങ്ങൾ, മുൻകാല വഞ്ചന, ഉപേക്ഷിക്കപ്പെടുമെന്ന ഭയം, ആത്മവിശ്വാസക്കുറവ് എന്നിവ ചിലരിൽ ബന്ധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള അരക്ഷിതത്വം വളർത്താം.
മറുപടി വൈകുമ്പോൾ മനസ്സ് ചിന്തിച്ചേക്കാം:
“എന്നെ അവഗണിക്കുകയാണോ? സ്നേഹം കുറഞ്ഞോ? മറ്റാരെങ്കിലും വന്നോ?”
എന്നാൽ ഭയം സൃഷ്ടിക്കുന്ന ചിന്തകൾ എല്ലായ്പ്പോഴും യാഥാർഥ്യമാകണമെന്നില്ല.
മറുപടി വൈകുന്നത് ഒരു സംഭവമാണ്. “എന്നെ ഇനി സ്നേഹിക്കുന്നില്ല” എന്നത് അതിനെക്കുറിച്ചുള്ള വ്യാഖ്യാനമാണ്. ഇവ രണ്ടും വേർതിരിച്ചറിയാൻ പഠിക്കണം.
എന്തുകൊണ്ട് സ്നേഹം വീണ്ടും വീണ്ടും തെളിയിക്കണം?
ചിലർക്ക് ഒരിക്കൽ സ്നേഹം ഉറപ്പുനൽകിയാൽ മതിയാകില്ല. ഇന്ന് സ്നേഹം പ്രകടിപ്പിച്ചാലും നാളെ വീണ്ടും ഉറപ്പുവേണം.
“നിനക്ക് എന്നെ ഇഷ്ടമാണോ?”
“ഞാനാണോ നിനക്ക് ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ടത്?”
ഇതിനെ വൈകാരിക ഉറപ്പുതേടൽ (Reassurance Seeking) എന്നു വിളിക്കാം.
ഉറപ്പുനൽകുമ്പോൾ താൽക്കാലിക ആശ്വാസം ലഭിക്കും. പിന്നീട് സംശയം മടങ്ങിവരും.
ഭയം → സംശയം → ഉറപ്പുതേടൽ → താൽക്കാലിക ആശ്വാസം → വീണ്ടും ഭയം.
ഉറപ്പുതേടുന്നത് തെറ്റല്ല. എന്നാൽ മനസ്സമാധാനത്തിനായി പങ്കാളിയുടെ നിരന്തരമായ ഉറപ്പിനെ മാത്രം ആശ്രയിക്കുന്നത് പ്രശ്നമാകാം.
പങ്കാളിയുടെ ജീവിതത്തിൽ നിങ്ങൾ മാത്രമല്ലല്ലോ!
പങ്കാളിക്ക് സുഹൃത്തുക്കളും കുടുംബവും സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങളുമുണ്ടാകാം. അതൊന്നും നിങ്ങളോടുള്ള സ്നേഹം കുറഞ്ഞുവെന്നതിന് തെളിവല്ല.
നിങ്ങൾ പങ്കാളിയുടെ ജീവിതത്തിൽ പ്രധാനപ്പെട്ട ഒരാളായിരിക്കാം. പക്ഷേ അവരുടെ ജീവിതത്തിലെ ഒരേയൊരു വ്യക്തി നിങ്ങളായിരിക്കണമെന്നില്ല.
ആരോഗ്യകരമായ ബന്ധത്തിൽ അടുപ്പത്തോടൊപ്പം വ്യക്തിസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ബഹുമാനിക്കണം.
അമിതമായ ഉടമസ്ഥബോധം ബന്ധത്തെ എങ്ങനെ തകർക്കുന്നു?
ഫോൺ പരിശോധിക്കൽ, നിരന്തരമായ വിളികൾ, ഓൺലൈൻ സാന്നിധ്യം നിരീക്ഷിക്കൽ, സുഹൃത്തുക്കളെ കാണുന്നതിന് തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കൽ—ഇവ പങ്കാളിക്ക് സമ്മർദമുണ്ടാക്കാം.
നിയന്ത്രിക്കപ്പെടുന്ന വ്യക്തി അകന്നുനിൽക്കാം. ആ അകലം മറ്റേയാളുടെ ഭയം വർധിപ്പിക്കും. ഭയം കൂടുമ്പോൾ നിയന്ത്രണവും കൂടും.
അകലം → ഭയം → നിയന്ത്രണം → കൂടുതൽ അകലം.
അങ്ങനെ ഇരുവരും ക്ഷീണിക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് സ്നേഹം ലഭിക്കുന്നില്ലെന്ന് തോന്നുന്നു; മറ്റൊരാൾക്ക് സ്വാതന്ത്ര്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നു.
ഫോൺ നിരീക്ഷിക്കുക, സുഹൃത്തുക്കളിൽനിന്ന് അകറ്റുക, ഭീഷണിപ്പെടുത്തുക തുടങ്ങിയവയെ സാധാരണ അസൂയയായി മാത്രം കാണരുത്; ഇവ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ മുന്നറിയിപ്പുകളാകാം.
മുൻകാല മുറിവുകളും മസ്തിഷ്കത്തിലെ ഭീഷണി തിരിച്ചറിയലുമായി ബന്ധപ്പെട്ട പ്രക്രിയകളും ഇതിൽ പങ്കുവഹിക്കാം. എന്നാൽ ഇതെല്ലാം ഒരു രാസവസ്തുവിന്റെ മാത്രം ഫലമല്ല; ജീവിതാനുഭവങ്ങളും സാഹചര്യങ്ങളും പ്രധാനമാണ്.
സ്നേഹത്തിന്റെ ഭാഷയോ നിയന്ത്രണത്തിന്റെ ഭാഷയോ?
സ്നേഹം: “നിനക്ക് തിരക്കുണ്ടെങ്കിൽ സമയം കിട്ടുമ്പോൾ സംസാരിക്കാം.”
നിയന്ത്രണം: “ഞാൻ വിളിച്ചാൽ ഉടൻ ഫോൺ എടുക്കണം.”
സ്നേഹം: “നിന്റെ സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കൂ.”
നിയന്ത്രണം: “എന്നെക്കാൾ മറ്റാർക്കും പ്രാധാന്യം കൊടുക്കരുത്.”
സ്നേഹം വിശ്വാസം വളർത്തുന്നു; നിയന്ത്രണം ഭയം വളർത്തുന്നു.
ഈ സ്വഭാവം മാറ്റാൻ എന്തുചെയ്യാം?
1. ചിന്തകളെ ചോദ്യംചെയ്യുക: മറുപടി വൈകിയാൽ ഉടൻ തെറ്റായ നിഗമനത്തിലെത്തരുത്. അങ്ങനെ ചിന്തിക്കാൻ യഥാർഥ കാരണമുണ്ടോ എന്ന് സ്വയം ചോദിക്കുക.
2. വികാരങ്ങളെ നിയന്ത്രിക്കുക: അസ്വസ്ഥത തോന്നുമ്പോൾ ഉടൻ വീണ്ടും വീണ്ടും വിളിക്കാതെ അൽപ്പസമയം കാത്തിരിക്കുക.
3. കുറ്റപ്പെടുത്താതെ സംസാരിക്കുക: “നിനക്ക് എന്നെക്കുറിച്ച് ചിന്തയില്ല” എന്നതിനുപകരം, “നമ്മൾ സംസാരിക്കാതെ ഏറെ നേരം കഴിയുമ്പോൾ എനിക്ക് അരക്ഷിതത്വം തോന്നുന്നു” എന്നു തുറന്നുപറയുക.
4. സ്വന്തം ജീവിതത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകുക: സുഹൃത്തുക്കൾ, കുടുംബം, ജോലി, സ്വന്തം താൽപര്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കും സമയം കണ്ടെത്തുക.
5. വ്യക്തിപരമായ അതിരുകൾ ബഹുമാനിക്കുക: സ്വകാര്യത ആഗ്രഹിക്കുന്നത് വഞ്ചനയുടെ തെളിവല്ല. ഇരുവർക്കും സ്വീകാര്യമായ ആശയവിനിമയരീതി കണ്ടെത്തുക.
6. ആവശ്യമെങ്കിൽ സഹായം തേടുക: ഭയം, അസൂയ, സംശയം എന്നിവ ബന്ധത്തെയും ദൈനംദിന ജീവിതത്തെയും ബാധിക്കുന്നുവെങ്കിൽ വിദഗ്ധന്റെ സഹായം തേടാം.
പങ്കാളിയുടെ സത്യസന്ധതയും തുറന്ന ആശയവിനിമയവും പ്രധാനമാണ്. വാഗ്ദാനങ്ങൾ ആവർത്തിച്ച് ലംഘിക്കുന്നതും മനഃപൂർവം അവഗണിക്കുന്നതും അരക്ഷിതത്വം വർധിപ്പിക്കാം. എന്നാൽ പരിഹാരം നിയന്ത്രണമല്ല; തുറന്ന സംഭാഷണവും പരസ്പര ബഹുമാനവുമാണ്.
സ്വന്തം ഭയങ്ങളെ മനസ്സിലാക്കുക. പക്ഷേ, ആ ഭയങ്ങളുടെ പേരിൽ മറ്റൊരാളുടെ സ്വാതന്ത്ര്യം കവർന്നെടുക്കരുത്.
ഒടുവിൽ, സ്നേഹത്തെക്കുറിച്ച് ഒരു കാര്യം ഓർക്കുക…
ഒരാളെ സ്നേഹിക്കുമ്പോൾ അവർ നിങ്ങളോടൊപ്പം സമയം ചെലവഴിക്കണമെന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. എന്നാൽ അവർ നിങ്ങളെക്കുറിച്ച് മാത്രം ചിന്തിക്കണം, മറ്റാരെയും സ്നേഹിക്കരുത്, നിങ്ങളില്ലാതെ സന്തോഷിക്കരുത് എന്ന് പ്രതീക്ഷിക്കുന്നത് ആരോഗ്യകരമായ സ്നേഹമല്ല.
ഒരാളെ സ്വന്തമാക്കുന്നതല്ല സ്നേഹം. സ്വന്തം വ്യക്തിത്വത്തോടെ നിങ്ങളോടൊപ്പം ജീവിക്കാൻ അവർക്കു കഴിയുന്നതാണ് സ്നേഹത്തിന്റെ സൗന്ദര്യം.
ഒരാളെ ചേർത്തുപിടിക്കുന്നതും മുറുകെപ്പിടിച്ച് ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്നതും തമ്മിൽ വലിയ വ്യത്യാസമുണ്ട്.
യഥാർഥ അടുപ്പം എന്നത് ഒരാൾക്ക് മറ്റൊരാളില്ലാതെ ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത അവസ്ഥയല്ല. സ്വന്തം കാലിൽ നിൽക്കുന്ന രണ്ടുപേർ പരസ്പരം തിരഞ്ഞെടുത്ത് ഒരുമിച്ച് മുന്നോട്ടുപോകുന്ന അവസ്ഥയാണ്.
സ്നേഹിക്കുക. വിശ്വസിക്കുക. സ്വാതന്ത്ര്യം നൽകുക.
സ്നേഹം ഒരു തടവറയല്ല; ഇരുവർക്കും സ്വതന്ത്രമായി വളരാൻ കഴിയുന്ന സുരക്ഷിതമായ ഇടമാണ്.
നിങ്ങളുടെ അഭിപ്രായത്തിൽ, ഒരു ബന്ധത്തെ കൂടുതൽ തകർക്കുന്നത് എന്താണ്- വിശ്വാസക്കുറവോ, അമിതമായ പ്രതീക്ഷകളോ, നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള മനോഭാവമോ?
എഴുത്ത്: Dr. Arun Oommen, Neurosurgeon